Napisała dla Was nasza specjalistka Aneta Jakubiec-Pińczuk psycholog, psychodietetyk, psychoterapeuta
Jesteś rodzicem nastolatka? Zmienność nastrojów, impulsywność masz wrażenie, że mieszkasz z kosmitą?
W okresie dojrzewania zachowanie częściej „wyprzedza myślenie”, bo mózg nie rozwija się równomiernie. Układ limbiczny i system nagrody działają intensywnie, podczas gdy kora przedczołowa — odpowiedzialna za hamowanie impulsów, planowanie i ocenę konsekwencji — pozostaje jeszcze niedojrzała. Efektem są większa impulsywność, chwiejność emocjonalna, trudności z koncentracją i przewidywaniem skutków działań oraz skłonność do ryzyka i eksperymentowania, także z używkami, przy silnym nastawieniu na „tu i teraz”. Równoległa opozycja wobec dorosłych sprzyja kształtowaniu tożsamości i jest rozwojowo typowa, ale jednocześnie zwiększa wrażliwość na natychmiastowe nagrody kosztem myślenia długofalowego — co podnosi ryzyko utrwalania nawyków i rozwoju uzależnień.
Dziwią Cię zachowania Twojego dorastającego dziecka?
Za ryzykowne zachowania, chęć eksperymentowania z używkami odpowiada wciąż niedojrzała kora mózgowa. Zmiany, w jakie zachodzą w tym czasie w tej części mózgu są zauważalne również poprzez bardzo gwałtowne zachowania, trudności w koncentracji uwagi, płaczliwość, nieadekwatne reakcje na informacje dotyczące swojej osoby, nieumiejętność przewidywania konsekwencji swoich działań.
Zmiany w mózgu są gwałtowne i nie przebiegają równomiernie, co powoduje zaburzoną komunikacje pomiędzy różnymi jego częściami. Intensywnie działa układ limbiczny odpowiadający za emocje i spontaniczne reakcje oraz układ nagrody odpowiadający za sięganie po to, co przyjemne, w tym substancje psychoaktywne, alkohol (należy pamiętać, że osoby w okresie dojrzewania szybciej się uzależniają niż osoby dorosłe, należy tutaj zwrócić uwagę czy dziecko eksperymentuje czy nadużywa-walka z uzależnieniem jest trudna, ale to temat na osobny artykuł). Mając wiedzę na temat dorastania, zrozumiemy, dlaczego nasz nastolatek żyje chwilą, skupiony jest wyłącznie na zabawie i absolutnie nie jest wstanie zrozumieć obaw rodziców przed konsekwencjami jego zachowania.
Pamiętajmy, że w okresie dorastania młody człowiek buduje swoje ja, kształtuje swoją odrębność od opiekunów, przeciwstawianie się, to element budowania własnej tożsamości.
- Oferujemy wsparcie psychologa dziecięcego – szczegóły.
Zrozumienie i wyrozumiałość?
Drogi rodzicu, jeśli nie jest Ci obce to, co zostało opisane powyżej to pamiętaj, że to, co dzieje się z Twoim dzieckiem jest wynikiem burzy hormonalnej oraz gwałtownie zachodzących zmian w mózgu. Postaraj się zrozumieć, nie eskalować nieporozumień, wykaż się zrozumieniem – przypomnij sobie jak Ty się zachowywałeś w wieku swojego dziecka. Pamiętasz poczucie niezrozumienia przez rodziców i innych dorosłych?
Jeśli jednak jest Wam bardzo trudno można wraz ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą) popracować na odpowiednią komunikacją oraz nad wzajemnym zrozumieniu się.
Aneta Jakubiec-Pińczuk – psycholog, psychodietetyk, psychoterapeuta
